Modern olimpiyat oyunları denince aklımıza disiplinli sporcular, kusursuz organizasyonlar ve saniyelerin hesabının yapıldığı bir profesyonellik gelir. Ancak takvimleri 1904 yılına geri sardığımızda karşımıza çıkan tablo, bir spor etkinliğinden ziyade Mad Max setinden fırlamış bir kaos sahnesidir.

St. Louis’de düzenlenen maraton, sadece olimpiyat tarihinin değil, spor tarihinin en tuhaf, en absürt ve en tehlikeli 42 kilometresi olarak kayıtlara geçti. Gelin; içinde fare zehiri, çalınan elmalar, vahşi köpekler ve otomobille yarışı bitirenlerin olduğu bu gerçeküstü hikâyeye yakından bakalım.

1. Sahne: Cehennem Sıcağı ve Tehlikeli Bir Deney

Yarışın başladığı gün St. Louis’de hava sıcaklığı 32 dereceydi ve nem oranı %90’lara ulaşmıştı. Ancak asıl sorun hava değil, organizasyonun başındaki James Sullivan’ın “bilimsel” merakıydı. Sullivan, “kasıtlı dehidrasyon” (vücudu susuz bırakma) üzerine bir deney yapmak istiyordu. Bu yüzden 42 kilometrelik parkur boyunca sadece iki tane su durağı koydurdu.

Sporcular, toz toprak içindeki yollarda, ciğerleri yanarken su bulamadan koşmak zorundaydı. Parkurda ilerleyen resmi araçların kaldırdığı devasa toz bulutları, sporcuların nefes almasını imkansız hale getiriyordu. Hatta bir sporcu, William Garcia, soluduğu toz yüzünden iç kanama geçirerek yol kenarında can çekişirken bulundu. Eğer biraz daha geç fark edilseydi, olimpiyat tarihinin maraton parkurundaki ilk ölümü gerçekleşecekti.

2. Fred Lorz: “Şaka Yaptım” Diyen Bir Şampiyon (?)

Yarışın ilk dokuz kilometresinden sonra Fred Lorz isimli sporcu kramplar yüzünden durmak zorunda kaldı. Ancak pes etmedi; yoldan geçen bir otomobile bindi! Lorz, yaklaşık 17 kilometre boyunca araçla ilerledi, rüzgarın tadını çıkardı ve bitiş çizgisine yakın bir yerde inip stadyuma koşarak girdi.

Seyirciler çılgınca alkışlıyor, “Şampiyon!” diye bağırıyorlardı. Hatta Başkan Roosevelt’in kızı Alice Roosevelt tam ona madalyasını takacakken, birisi Lorz’un araçla geldiğini ihbar etti. Lorz’un savunması ise tarihe geçecek kadar pişkindi: “Sadece şaka yapmak istemiştim!”

3. Thomas Hicks: Fare Zehiriyle Gelen Altın Madalya

Lorz diskalifiye edildikten sonra gözler asıl kazanan Thomas Hicks’e çevrildi. Ancak Hicks bitiş çizgisine vardığında yaşayan bir ölüden farksızdı. Yarışın ortasında bayılacak gibi olan Hicks’e antrenörleri o dönem “performans artırıcı” sanılan bir karışım verdiler: Striknin (evet, fare zehiri), yumurta akı ve biraz brendi.

Bugün dopingden ömür boyu men yemenize sebep olacak bu kokteyl, Hicks’in halüsinasyonlar görmesine neden oldu. KESİNLİKLE YAPILMAMALI! ZATEN BUNU DENEYEN DE MAHVOLDU. Son iki kilometrede ayaklarını sürüyerek ilerleyen Hicks, bitiş çizgisini geçtiğinde artık ayakta duramıyordu. Altın madalyayı aldı ama o gün yaklaşık 4 kilo kaybetmişti ve hayatı boyunca bir daha asla profesyonel olarak koşmadı.

4. Andarin Carvajal: Çürük Elmalar ve Bir Şekerleme

Yarışın en renkli karakteri Kübalı bir postacı olan Andarin Carvajal idi. Yarışa katılmak için gereken parayı Küba sokaklarında gösteri yaparak toplamıştı. Ancak New Orleans’a vardığında kumar oynayıp tüm parasını kaybetti. St. Louis’e kadar otostopla gelen Carvajal, yarış çizgisine ağır iş botları ve uzun bir pantolonla çıktı (bir arkadaşı makasla pantolonunu şort yapmıştı).

Yarış sırasında çok acıkan Carvajal, yol kenarındaki bir bahçeden birkaç elma çaldı. Elmalar çürük olduğu için midesi bozulan Kübalı, “aman canım” diyerek yol kenarında bir şekerleme yapmaya karar verdi. Yarım saat kadar uyuduktan sonra kalkıp koşmaya devam etti ve tüm bu aksiliklere rağmen yarışı dördüncü bitirdi! Eğer uyumasaydı, muhtemelen fare zehiri içen Hicks’i rahatlıkla geçecekti.

5. Vahşi Köpeklerin Kovaladığı Güney Afrikalılar

Bu maraton, siyah Afrikalıların katıldığı ilk olimpiyat yarışı olma özelliğini de taşıyordu. Len Tau ve Jan Mashiani, St. Louis’de düzenlenen Dünya Fuarı’nın bir parçası olarak oradaydılar ve yarışa katıldılar.

Len Tau yarışı dokuzuncu bitirdi, ancak çok daha iyi bir derece yapabilirdi. Yarışın ortasında vahşi köpek sürüsü tarafından kovalanmaya başlamış ve rotadan bir kilometre kadar sapmak zorunda kalmıştı. Köpeklerden kaçarken gösterdiği sprint, maraton performansından çok daha etkileyiciydi.

6. Neden 1904 Maratonu Bir Efsane? (Viralite Faktörü)

Bu olay neden bugün hala internette “meme” konusu oluyor?

• Absürtlük: Bir spor etkinliğinin bu kadar kötü organize edilmesi ve sporcuların hayatta kalma mücadelesine dönüşmesi trajikomiktir.
• İnsan Doğası: Dolandırıcı Lorz, azimli ama halüsinasyon gören Hicks ve “keyfime bakarım” diyen Carvajal… Her biri bir film karakteri kadar derinlikli.
• Değişim: Bugün sporcuların her adımı takip edilirken, 1904’teki bu “başıboşluk” bize sporun nereden nereye geldiğini gösteriyor